بررسی ساختار روایی در داستان شازده کوچولو از آنتوان دوسنت اگزوپری بر‌ مبنای نظریة ژرار ژنت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور یزد

2 کارشناس ارشد ادبیات کودک و نوجوان، دانشگاه پیام نور

چکیده

آنتوان‎ دوسنت اگزوپری (1900-1944 .م) شازده کوچولو را در سال ( 1943 .م) منتشر ساخت. این داستان از حادثه‎ای واقعی مایه گرفته و شامل مجموعه یادداشت‎هایی است که سنت اگزوپری از تجربه‎ها و اندیشه‎های زندگی خود برجای گذارده است. روش پژوهش بر مبنای نظریۀ روایت­شناسی ژنت است. روایتِ داستانی عبارت از توالی رخدادها در بطن محور زمان است. در روایت‎شناسی، میان آنچه به‌ واقع اتّفاق افتاده (محتوای روایت) و چگونگی نقلِ آنچه اتّفاق افتاده (شکل روایت) تمایز حاکم است. راوی شخصیّت اصلی داستان است و طبق آرای ژنت، کیفیت روایت در دنیای داستانی همسان و به شیوة روایتی متن‌گیراست؛ زیرا مرکز جهت‌گیری بر شخصیّت - راوی متمرکز است. نوع روایت به شکل «هم‌روایتی» است. راوی دانای کل و آگاه به امور است که عنان داستان را در دست دارد. هر داستانی از طریق یک یا چند راوی بیان می‌شود که طبق آرای ژرار ژنت، راوی را می‌توان از لحاظ نوع روایت و نقل رویدادها در بطن زمان به‌صورت نظم و ترتیب، تداوم (استمرار) و بسامد (تکرّر) بررسی کرد. داستان شازده کوچولو نظم و ترتیب یا بُعد گسترة زمانی از حال به عقب و جلو، جنبة زیبایی‌شناختی و هنری دارد و رویداد نقّاشی‌کشیدن بیشترین بسامد را داراست و ثبات پویایی یا سرعت حرکت داستان، دارای شتاب مثبت و در بعضی قسمت‌ها شتاب منفی دارد. شخصیّت­های اصلی داستان، خلبان و شازده کوچولو هستند که رویدادها از زاویة دید اوّل شخص و زاویة دید راوی دیده می‌شود. داستان شازده کوچولو داستانی تمثیلی است که پیرنگ داستان از لایه‌های ژرف‌ساخت و رو‌ساخت تشکیل شده است.
 

کلیدواژه‌ها


اگزوپری، آنتوان دوسنت (1394)، شازده کوچولو، ترجمة محمد قاضی، چاپ پنجاه‌ و‌ پنجم، تهران: امیرکبیر.

بارت، رولان (1387)، درآمدی بر تحلیل ساختاری روایتها، ترجمة محمّد راغب، چاپ اوّل، تهران: فرهنگ صبا.

باشلار، گاستون (1366)، روانکاوی آتش، ترجمة جلال ستاری، چاپ اوّل، تهران: توس.

برت، آر. ال. (1382)، تخیّل، ترجمة مسعود جعفری، چاپ دوّم، تهران: مرکز.

حرّی، ابوالفضل (1392)، جستارهایی در باب نظریة روایت و روایتشناسی، چاپ اوّل، تهران: خانة کتاب.

دوبوکور، مونیک (1376)، رمزهای زندة جهان، ترجمة جلال ستاری، چاپ دوم، تهران: مرکز.

ذبیح‌نیاعمران، آسیه و حسین یگانه‌مهر (1391)، تاریخ ادبیّات کودک و نوجوان در جهان، چاپ اول، یزد: هومان.

ژرار، ژنت (1382)، «مرزهای روایتگری (قسمت اوّل)»، ترجمة هاشم محمود، ماهنامۀ فرهنگی اجتماعی، ادبی کارنامه، شمارة 37 و 38، صص 42-44.

صادقیان، سمیرا (1389)، «بررسی تطبیقی پنج ترجمه از شازده کوچولو به زبان فارسی»، کتاب ماه ادبیات 41، سال چهارم، شمارة 41 ـ پیاپی 155، صص 78-82.

صدر، حمیدرضا (1384)، «عشق مرگ‌آفرین است»، ماهنامة فرهنگی هنری هفت، سال سوّم، شمارة 21، صص 8-10.

صدیقی، علی­اصغر (1385)، فانتزی در شاهنامه، چاپ اوّل، تهران: ترفند.

فارنزورث، ریچارد دی (1384)، «مؤلفه‎های اصلی شازده کوچولو»، ترجمة حمیدرضا صدر، ماهنامة فرهنگی هنری هفت، سال سوم، شمارة 21، صص 16-17.

لچت، جان (1383)، پنجاه متفکّر بزرگ معاصر از ساختارگرایی تا پسامدرنیته، ترجمۀ محسن حکیمی، تهران: خجسته.

محمّدی، محمّد (1378 الف)، فانتزی در ادبیات کودکان. تهران: روزگار.

محمّدی، محمّد هادی (1378 ب)، روش‌شناسی نقد ادبیات کودکان، چاپ اوّل، تهران: سروش.

مسعودی، شیوا (1387)، مقدمه­ای بر فانتزی، چاپ اوّل، تهران: نمایش (انجمن نمایش).

میرصادقی، جمال (1367)، عناصر داستان، چاپ دوم، تهران: شفا.

------------ (1392)، داستان­های خیالی، چاپ اوّل، تهران: سخن.

هرمن، دیوید (1393)، عناصر بنیادین در نظریههای روایت، ترجمة حسین صافی، چاپ اوّل، تهران: نشر نی.

الیاده، میرچا (1382)، اسطوره، رؤیا، راز، ترجمة رؤیا منجم، چاپ سوم، تهران: علم.

References

Hunt, Peter (2006), Children’s Literature, Routledge: London and Newyork.

Jackson, Rosemary (2003), The Literature of subversion, London: Routledge