بررسی مطالبات زنان در آثار داستان‌نویسان زن از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی تمام وقت دانشگاه آزاد اسلامی واحد سوسنگرد

چکیده

نقد و بررسی سیمای زن در ادبیّات داستانی معاصر ایران و ارائة باورهای زنانه نسبت به زن سبب شد تا تاریخ ادبیّات داستانی معاصر را از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی با نیّت شناخت نقش زنان داستان نویس درافزایش بن‌مایه‌های داستان‌نویسی بررسی کنیم. پس از بررسی دقیق معلوم شد باوجود محدودیّت‌های بسیاری که درآغاز، فضا را برای آفرینش‌های ادبی زنان تنگ کرده، آثاری پدید آمد که گرچه ارزش ادبی چندانی نداشتند، امّا به جهت حضور بانوان ایرانی در عرصة ادبیّات داستانی واجد اهمیت هستند. در این جستار کوشش نگارنده بر این بوده است که به چنین پرسش­هایی بپردازد: آیا میان رویداد تاریخی مهمی مثل انقلاب مشروطه با داستان‌نویسی زنان رابطه‌ای وجود دارد ؟ داستان نویسان زن پس از ورود به عرصه داستان‌نویسی مضامین مربوط به خود، خواسته‌ها و مطالباتشان را چگونه دنبال کرده‌اند؟ میزان توفیق ایشان در نشان دادن انتظارات و توقعات مورد نظر خود تا چه اندازه بوده و تا چه حد زندگی و وضعیت آن‌ها در داستان‌هایشان انعکاس یافته است؟ پژوهنده در پایان دریافت که داستان نویسان زن در دوران مذکور، به گواه آثارشان بیش از هر چیز با دغدغه‌های عدالت‌خواهانه و آزادی‌خواهانه می‌نوشتند و تلاطمات و پرسش‌ها و بن‌بست‌ها و حسرت‌های مشترک خود را برملا کرده و با داستان‌گویی فضایی برای تنفس، ‌عرض اندام و بالیدن فراهم آورده‌اند.
 

کلیدواژه‌ها


آجودانی، ماشااله (1383)، مشروطة ایرانی، تهران: اختران.

آخوندزاده، میرزا فتحعلی (1382)، مکتوبات کمال الدوله و ملحقات آن‌، تهران: مصحّح.

آدمیت، فریدون (1349)، اندیشه‌های میرزا فتحعلی آخوندزاده، تهران: خوارزمی.

آل‌احمد، جلال (1375)، خدمت و خیانت روشنفکران، تهران: طلوع.

باقری، نرگس (1382)، زنان در داستان، تهران: نیلوفر.

پیرجلیلی، زهرا (1394)، زن و رسانه، جامعه‌شناسان.

خسروپناه، محمدحسین (1382)، هدف‌ها و مبارزة زن ایرانی از انقلاب مشروطه تا سلطنت پهلوی، تهران: پیام امروز.

دورانت، ویل (1337)، تاریخ تمدّن، ترجمة احمد آرام، تهران: اقبال.

رحمانی، ماگه (1394)، پرده‌نشینان سخن‌گو، تهران: نگاه معاصر.

زرلکی، شهلا (1389)، فلسفة خاطرات، تهران: نیلوفر.

ساناساریان، الیز (1383)، جنبش حقوق زنان در ایران، ترجمة نوشین احمدی خراسانی، تهران: اختران.

شیخ‌الاسلامی، پری (1351)، زنان روزنامه‌نگار و اندیشمند ایران، تهران: مازگرافیک.

صادقی، ‌فاطمه (1384)، جنسیّت ناسیونالیسم و تجدّد در ایران، تهران. قصیده‌سرا.

علیزاده، غزاله (1378)، با غزاله تا ناکجا، تهران: توس.

گرت، استفانی (1382)، جامعهشناسی جنسیّت، ترجمة کتایون بقایی، تهران: مرکز.

مشیرزاده، حمیرا (1383)، مقدّمه‌ای بر مطالعات زنان، تهران: دفتر برنامه‌ریزی اجتماعی و مطالعات فرهنگی.

میرعابدینی، حسن (1387)، صد سال داستاننویسی،‌ تهران: چشمه.

یاحقی، جعفر (1375)، چون سبوی تشنه، تهران: جام.

یثربی، چیستا (1378)، جنس دوّم، مجموعه مقالات، تهران: توسعه.