بررسی رمان سمفونی مردگان از منظر نظریه روایت شناسی گریماس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه زبان وادبیات انگلیسی، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه ولی‌عصر عج رفسنجان، رفسنجان، ایران

چکیده

مسألۀ اساسی این مقاله، تحلیل روابط و مناسبات شخصیت ها در سمفونی مردگان عبّاس معروفی است. در این مقاله، از الگوی کنش‌گر گریماس بهره برده شده است. شش نقش اصلی یا به تعبیر گریماس، کنش­گر، در این روایت بازیابی شده که عبارتند از: فرستنده، پذیرنده، فاعل، هدف، یاری­گر و بازدارنده. بر اساس نتایج حاصل از این تحقیق، در سمفونی مردگان، فرستنده علاقه است که یک مفهوم انتزاعی است؛ نه یک شخصیت عینی. پذیرنده: آیدین، فاعل: آیدین، هدف: دست یافتن به هنر و شاعری، یاری­گر: مادر، معلّم آیدین، سورمه و خانوادۀ میرزاییان، و عموی آیدین؛ کنش­گر بازدارنده: پدر آیدین و سپس برادرش و ایاز پاسبان هستند. نتیجۀ این پژوهش نشان می دهد که مدل گریماس در تحلیل شخصیت های سمفونی مردگان عبّاس معروفی بسیار مفید و کارآمد است. بر اساس این الگو، خواننده با ذهنیّتی روشن می تواند روابط و مناسبات شخصیت ها را پیگیری­کند و برخی از ویژگی هایی را که گریماس برای حکایت های فولکلوری بر می شمارد، در این داستان می توان دید؛ از جمله اینکه قهرمان هم فاعل و هم، پذیرنده است.
 


کلیدواژه‌ها


احمدی، بابک (1372)، ساختار و تأویل متن، جلد دوّم، چاپ دوّم، تهران: مرکز.

اسکولز، رابرت (1379)، درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیّات، ترجمة فرزانه طاهری، چاپ اوّل، تهران: آگه.

برتنس، یوهانس ویلم (1384)، مبانی نظریّة ادبی، ترجمة محمّدرضا ابوالقاسمی، چاپ اوّل، تهران: ماهی.

پراپ، ولادیمیر (1368)، ریخت‌شناسی قصّه‌های پریان، ترجمۀ فریدون بدره‌ای، تهران: توس.

تولان، مایکل (1386)، روایت‌شناسی: درآمدی زبان‌شناختی انتقادی، ترجمة فاطمه علوی و فاطمه نعمتی، چاپ اوّل، تهران: سمت.

دُرپَر، مریم و محمّدجعفر یاحقّی (1389)، «تحلیل روابط شخصیّت‌ها در منظومة لیلی و مجنون نظامی»، بوستان ادب، دورة دوم، شمارة 3، صص 90-65.

دهقان، ناهید (1390)، «بررسی تحلیلی ساختار روایت در کشف‌المحجوب هجویری بر اساس الگوی نشانه‌شناسی روایی گریماس»، متن‌پژوهی ادبی، شمارة 48، صص 32-9.

روحانی، مسعود و علی‌اکبر شوبکلایی (1391)، «تحلیل داستان شیخ صنعان منطق‌الطّیر عطار، براساس نظریّةکنشی گریماس»، پژهش‌های ادب عرفانی (گوهر گویا)، سال 6، شمارة 2، صص 112-89.

سلدن، رامان و پیتر ویدوسون (1384)، راهنمای نظریّة ادبی معاصر، ترجمة عبّاس مخبر، چاپ سوّم، تهران: طرح نو.

کاسی، فاطمه (1387)، «تحلیل ساختاری داستان پادشاه سیاه‌پوش از منظر بارت و گریماس»، ادب‌پژوهی، شمارة 5، صص 200-183.

گرین، کیت و جیل لبیهان (1383)، درسنامة نظریّه و نقد ادبی، ترجمة گروه مترجمان، تهران: روزنگار.

مشهدی، محمّدامیر و فاطمه، ثواب (1394)، تحلیل ساختار روایتی داستان بهرام و گل‌اندام برپایة نظریّة گریماس، متن پژوهی ادبی، 18 (61)، 83-105.

مشیّدی، جلیل و راضیه آزاد (1390)، «الگوی کنشگر در برخی روایت‌های کلامی مثنوی معنوی براساس نظریّة الگوی کنشگر آلژیر داس گریماس»، پژوهش‌های زبان و ادبیّات فارسی، دورة جدید، سال 3، شمارة 3، صص 46-35.

معروفی، عبّاس (1388)، سمفونی مردگان، تهران: ققنوس.

نبی‌لو، علیرضا (1389)، «روایت‌شناسی داستان بوم و زاغ در کلیله و دمنه»، ادب­پژوهی، شمارة چهاردهم، صص 28-7.

والاس، مارتین (1386)، نظریّه‌های روایت، ترجمة محمّد شهبا، چاپ دوّم، تهران: هرمس.

وبستر، راجر (1382)، پیش‌درآمدی بر مطالعة نظریّة ادبی، ترجمة الهه دهنوی، چاپ اوّل، تهران: روزنگار.

هارلند، ریچارد (1386)، دیباچه‌ای تاریخی بر نظریّة ادبی از افلاطون تا بارت، ترجمة بهزاد برکت، گیلان: دانشگاه گیلان.

Reference

Barthes, Roland (1977). “Introduction to Srtuctural Analysis of Narratives’’. Image music-text. London: Fontana.