نقد ساختاری، نشانه‎شناختی و ریخت‎شناسانه داستان ‎دخیل عشق مریم بصیری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیارگروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 کارشناسی‌ ارشد زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه و دبیر آموزش و پرورش قرآن در حمیل

چکیده

در این جستار سعی شده­است تا نگارندگان بر اساس مفاهیم اصلی نظام ساختاری، به بررسی داستان ‎دخیل عشق بپردازند و الگویی مناسب و جامع از نقد این داستان ارائه دهند. زیرابازبینی و نقد داستان‎ها با استفاده از فنّ ریخت‎شناسی داستان، با بهره‎گیری از آرای ولادیمیر پراپ که اساسش کنش شخصیّت‎هاست، منجر به خلق آثاری موفّق در حوزۀ ادبیّات داستانی شده است. مریم بصیری از جمله داستان‌نویسان برجسته‎ در این حوزه است که داستان «دخیل عشق» او، جزو آثار گرانبها در عرصة ادبیّات رضوی است. پژوهش حاضراز نوع توصیفی - تحلیلی است و داده­ها با بهره­گیری از شیوۀ تحلیل محتوا به روش کتابخانه­ای و سندکاوی تدوین گردیده‎­اند.با توجّه به اینکه در ریخت­شناسی،تأثیر محتوا بر ساختار و شکل ظاهری آثار و نیزتأثیر ساختمان اثر بر مضمون بررسی می­شود، در این مقاله تلاش شده است تا مواردی از جمله: ساختار و چگونگی آغاز داستان، طرح و پیرنگ داستان، آشنایی با شخصیّت‎ها، بررسی علّت و معلول داستان، تحلیل و توجّه به رابطۀ زمانی داستان و... بررسی و واکاوی شود..
 

کلیدواژه‌ها


اسکولز، رابرت (۱۳۷۹)، درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیّات، ترجمۀ فرزانه طاهری، چاپ اوّل، تهران: نقش جهان.

انوشه، حسن (۱۳۸۱)، دانشنامۀ ادب فارسی، جلد اول و دوم، چاپ دوّم، تهران: فرهنگ و ارشاد اسلامی.

بصیری، مریم (۱۳۹۱)، دخیل عشق ، چاپ اوّل، تهران: عصر داستان.

پارسی‎نژاد، کامران (۱۳۷۸)، ساختار و عناصر داستان، چاپ اوّل، تهران: حوزه هنری.

پراپ، ولادیمیر (۱۳۷۱)، ریشههای تاریخی قصّههای پریان، ترجمۀ فریدون بدره‎ای، چاپ اوّل، تهران: توس.

کالر، جاناتان (۱۳۸۸)، در جستجوی نشانه­ها(نشانه­شناسی، ادبیات، واسازی)،ترجمۀ لیلا صادقی و تینا امراللهی، چاپ اوّل، تهران، علم.

خدیش، پگاه (۱۳۸۷)، ریختشناسی افسانههای جادویی، چاپ اوّل، تهران: علمی و فرهنگی.

سرّامی، قدمعلی (۱۳۶۸)، از رنگ گل تا رنج خار (شکلشناسی داستانهای شاهنامه)، چاپ اوّل، تهران: علمی و فرهنگی.

عبدالهیان، حمید و الهام حّدادی (۱۳۸۱)، شخصیّت و شخصیّتپردازی در داستان معاصر، چاپ اوّل، تهران: آن.

فورستر، ادوارد مورگان (۱۳۸۴)، جنبه­های رمان، ترجمۀ ابراهیم یونسی، تهران: نگاه.

مارتین، والاس(1382)، نظریه­های روایت، ترجمه محمد شهبا، تهران: هرمس، چاپ اول.

میر‎صادقی، جمال (۱۳۶۵)، ادبیّات داستانی، چاپ دوّم، تهران: ماهور.

یونسی، ابراهیم (۱۳۸۶)، هنر داستاننویسی، تهران: نگاه.