ساختارگرایی در قاب روایت جنوب تحلیل عناصر داستانی کجا می‌ری ننه امرو و مادر نخل، بر اساس نظریه کلود برمون

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی، دانشکده ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکده ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

چکیده

روایت­ شناسی شاخه­ ای از ساختارگرایی است که در آن سعی می شود با الگویی روشمند به بررسی و تجزیه و تحلیل ساختار روایت های داستانی پرداخته شود. دغدغة اصلی روایت­شناسان از جمله کلود برمون، شناسایی عناصردر روایت، شگردهای مکرّر روایت و تحلیل انواع گفتمان در روایت است. پیش از این الگوی برمون برای تحلیل داستان رستم و سهراب، روایاتی از کلیله و دمنه و رمان کلیدر استفاده شده است. در تحقیق حاضر، با توجّه به الگوی تدوین شده بر اساس نظریة کلود برمون، به تحلیل و مقایسة دو داستان کوتاه از دو نویسندة ادبیّات اقلیم جنوب (خوزستان)، با هدف یافتن پاسخی برای پرسش­های زیرپرداخته­ایم:آیا مدل کلود برمون را در ساخت داستان کوتاه نیز می­توان یافت؟با توجّه به مفهوم مشترک اجتماعی – سیاسی این دو داستان، «احمد محمود» و «عدنان غریفی» تا چه حد از ساختاری مشابه برای ارائة روایت خود بهره برده­اند؟ در نهایت نیز به این نتایج دست یافته­ایم: هرچند داستان­های کوتاه، پیچیدگی روایی رمان را ندارند؛ امّا در الگوی برمون قرار می­گیرند.گاهی خلّاقیت داستان­نویس، پیشگویی­های الگوی برمون را بر هم می­زند و گاهی همین خلّاقیت، برای نشان دادن معنایی ویژه، چهارچوب مدل برمون را دستخوش تغییر می­نماید.
 

کلیدواژه‌ها


خوّت، احمد (1371)، دستور زبان داستان، اصفهان: فردا.

اسکولز، رابرت (1383)، درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیّات، ترجمة فرزانه طاهری، تهران: آگاه.

امیری، سیروس و زکریا بزدوده (1392)، «بررسی تطبیقی کارکرد ساختاری شگرفی در درخت انجیرمعابد احمد محمود و عمارت هفت شیروانی ناتانیل هاثورن»، نامة فرهنگستان، دورة 8، صص 90-62.

بارت، رولان (1387)، درآمدی بر تحلیل ساختاری روایت­ها، ترجمة محمّد راغب، تهران: فرهنگ صبا.

برتنس، هانس (1384)، مبانی نظریة ادبی، ترجمة محمّد رضا ابوالقاسمی، تهران: ماهی.

تمیم­داری، احمد و سمانه عبّاسی (1393)، «بررسی ساختارگرایانة باب شیر و گاو کلیله و دمنه بر اساس الگوی کلود برمون»، متن­پژوهی ادبی، سال 18، شمارة 59، صص 59-43.

داد، سیما (1378)، فرهنگ اصطلاحات ادبی، تهران: مروارید.

درّی، نجمه و سیّد مهدی خیراندیش (1393)، «مقایسة بازتاب فرهنگ عامّه در آثار سیمین دانشور و احمد محمود»، دورة 2، شمارة 3، فرهنگ و ادبیّات عامّه، صص104-79.

شهبازی، آرزو، مریم حسینی وعسگر عسگری حسنکلو (1393)، «نقد ساختگرایی تکوینی رمان همسایه­ها»، مطالعات داستانی، دورة 2، شمارة 3، صص90-66.

شیری، قهرمان (1380)، مکتب­های داستان­نویسی ایران، تهران: چشمه.

غریفی، عدنان (1386)، مادر نخل، تهران: چشمه.

فلّاح، غلامعلی و نرجس افشاری (1395)، «تحلیل داستان رستم و سهراب بر اساس نظریة روایت­شناسی کلود برمون»، پژوهشنامة نقد ادبی و بلاغت، سال5، شمارة 1، صص71-51.

گیرو، پییر (1383)، نشانه شناسی، ترجمة محمّد نبوی، تهران: آگاه.

مجرّد، ساناز و کاووس حسن­لی (1388)، «بررسی ساختاری رمان کلیدر بر اساس نظریة برمون»، جستارهای ادبی، سال 42، شمارة 165، صص 110-95.

محمود، احمد (1383)، دیدار، تهران: معین.

میرعابدینی، حسن (1383)، صد سال داستان­نویسی ایران، تهران: چشمه.

هارلند، ریچارد (1380)، ابرساختگرایی، فلسفة ساختگرایی و پساساختگرایی، ترجمة فرزان سجودی، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، حوزة هنری.