بررسی تطبیقی مؤلّفه های داستان گوتیک در «نقاب مرگ سرخ» آلن پو و «عزاداران بیل» ساعدی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی گروه ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان.

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد ادبیات تطبیقی دانشگاه شهید باهنر کرمان

10.22126/rp.2020.4923.1203

چکیده

ادبیات داستانی «گوتیک»، گونه‌ای از داستان‌نویسی است که بر مبنای هنر معماری و مجسمه‌سازی گوتیک در اواخر قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم میلادی و دوران پیش‌رمانتیسم به وجود آمد. این ژانر ادبی بر مسائل روحی و احساسی انسان، آیین‌های مذهبی، حیوانات افسانه‌ای، فضاسازی وحشت‌انگیز و اوج‌گیرنده و جنبه‌های هراس و اضطراب ذهن آدمی استوار است. این شیوه در داستان‌نویسی ایرانی، کم‌وبیش مورداستفادۀ برخی نویسندگان همچون «غلامحسین ساعدی» قرار گرفته است. وی بر جنبه‌های روانی انسان و عمق احساسات آدمی تأکید دارد. از این منظر می‌توان به دنبال ریشه‌های ادبیات گوتیک غربی، در داستان‌های مدرن وی باشیم. در پژوهش ‌حاضر، بر اساس مؤلفه‌ها و عناصری که در شیوۀ نوشتاری داستان‌ گوتیک «نقاب مرگ سرخ» نوشتة ادگار آلن‌پو به کار گرفته شده است، به بررسی این مؤلفه‌ها و عناصر، در مجموعه داستان «عزاداران بیل» نوشتۀ ساعدی پرداخته می‌شود و این نتیجه حاصل می‌گردد که اغلب مؤلفه‌های موجود در داستان «نقاب مرگ سرخ»، اعم از «مرگ» به‌عنوان مضمون اصلی و دیگر عوامل همچون: «بیگانه»، «تاریکی»، «صدا» و «خون» به-عنوان عوامل تقویت‌کنندۀ «گوتیک»، در ایجاد فضایی رعب‌آور و هراس‌انگیز، مورداستفادۀ ساعدی به شیوه‌ای متفاوت و خلاقانه قرار گرفته است. شیوۀ پژوهش در این مقاله، روش تحلیلی- توصیفی است که با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و بر اساس فنّ تحلیل محتوا انجام می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها